انواع سویق و خواص آن ها

سویق، خوراکی تازه یا عجیب و غریبی نیست. سویق، آرد تفت داده است؛ مثل آردی که برای تهیه حلوا تفت می‌دهند. کلمه «سویق» یا «صویق»، عربی است که در فارسی قدیم به آن «پِست / پَست» می‌گفته‌اند. در کتاب «ذخیره خوارزمشاهی» که در اوایل قرن ششم هجری و به زبان فارسی در طب نوشته شده، از همین واژه فارسی استفاده شده است.

بعضی سویق را با قاووت و قُوَّتو اشتباه می‌گیرند. ولی سویق با آن‌ها فرق دارد. یکی از تفاوت‌های سویق با قاووت‌ها و قوتوها در این است که قاووت‌ها اکثراً تفت‌ داده نمی‌شوند. البته خواص ویژه خودشان را دارند اما نباید با سویق اشتباهشان گرفت. همچنین در قاووت‌ها از شیرین‌کننده‌ها و طعم‌دهند‌ه‌ها (مثل قند و شکر و هل) استفاده می‌کنند. در حالی که سویق‌ها مواد اضافی ندارند.

خواص سویق

خاصیت هر سویقی با خاصیت همان چیزی که از آن تهیه شده است، تناسب دارد و بسته به ماده‌ای که از آن تهیه می‌شود، طبع و ویژگی‌های منحصر به فرد و خواص درمانی مخصوص دارد. برخی از مهمترین خواص انواع سویق بسته به ماده تشکیل دهنده آن به شرح زیر است:

سویق گندم

مهمترین نوع سویق که در طب اسلامی و روایاتی که از امامان آمده است، به خوردن آن توصیه شده، سویق گندم است. سویق گندم باعث تقویت عمومی بدن، تقویت کودکان درحال رشد و افزایش نیروی جنسی می‌شود. همچنین خوردن آن برای مادران باردار و شیرده مفید است و از ناهنجاری‌های مادرزادی جنین پیشگیری می‌کند. مصرف سویق گندم برای رفع ضعف و لاغری مفید است و باعث چاقی می‌شود.

سویق جو

سویق جو نیز همانند سویقی که از دانه گندم به دست می‌آید، برای تقویت عمومی بدن موثر است. مصرف سویق جو باعث تقویت استخوان‌های پا و دست می‌شود و به سلامت چشم‌ها کمک می‌کند. خوردن سویق جو برخلاف سویق گندم، برای کاهش وزن مفید است و در طب سنتی از آن برای کمک به درمان برسام (التهاب پرده میان کبد و قلب) و کاهش قند خون استفاده می‌شود.

سویق برنج

درمان اسهال، تقویت بنیه، سلامت دستگاه گوارش به ویژه روده بزرگ و درمان لاغری از خواص سویق برنج است.


سویق عدس

خواص سویق عدس شامل پیشگیری و درمان کم خونی، درمان خونریزی‌های شدید قاعدگی، تقویت معده و کاهش صفرا می‌شود.


سویق نخود

مصرف سویق نخود نیز باعث تقویت عمومی بدن و تقویت نیروی جنسی می‌شود و به رفع ضعف کمد و تسکین درد‌های استخوان کمک می‌کند.


سویق ماش

تقویت قوای جسمانی، استحکام استخوان‌بندی و کمک به کودکان در حال رشد، از مهمترین خواص سویق ماش است.


سویق سنجد

سویق سنجد بسیار مقوی است و بهترین غذا برای رژیم غذایی دوران شیردهی است و باعث مهار طبع، تقویت نیروی بدن و سیستم ایمنی می‌شود.

 

سویق سیب

این نوع سویق برطرف کننده خون دماغ، درمان نیش مار و عقرب و دفع کننده انواع سموم از بدن مانند مواد مخدر است و به کاهش تب کمک می‌کند. از سویق سیب در طب اسلامی برای برطرف کردن مسمومیت دارویی استفاده می‌شود.

طرز تهیه سویق

روش درست کردن سویق بسیار ساده است. به طور کلی سویق از تفت دادن حبوباتی مانند ماش، نخود، عدس و لوبیا و غلاتی مانند گندم و جو به دست می‌آید. بعضی سویق را با قاووت و قُوَّتو اشتباه می‌گیرند. یکی از تفاوت‌های سویق با قاووت‌ها و قوتو‌ها در این است که در تهیه قاووت از آرد تفت داده شده استفاده نمی‌شود، همچنین در قاووت‌ها از شیرین‌کننده‌ها و طعم‌دهند‌ه‌ها (مثل قند، شکر و هل) استفاده می‌کنند. در حالی که سویق‌ها مواد اضافی ندارند.

بیشتر سویق‌ها دارو هستند نه غذا!

سویق‌ها به طور عمده برای تقویت بدن استفاده می‌شوند. به عنوان مثال برای کودکان در سن رشد، می‌شود از سویق استفاده کرد. همچنین برای وزن‌گیری جنین در سه‌ماهه پایانی بارداری،‌ مصرف سویق می‌تواند بسیار مؤثر باشد. البته میزان استفاده از سویق در آن دوران، باید کنترل‌شده باشد و مصرف زیاد سویق نیز می‌تواند باعث اضافه وزن بیش از حد جنین یا مادر او گردد.

برخی از سویق‌ها اساساً دارو هستند نه غذا. یعنی آن‌ها را نباید همیشه خورد و به صورت عادت غذایی در آورد. برای مثال گفته‌اند: «از این دو نوع سویق [گندم و جو] که بگذریم، دیگر انواع سویق، به عنوان غذا مصرف نمى‌‏شوند و [تنها] مصرف دارویى دارند؛ آن گونه که سویق کُنار، سویق سیب و انار ترش، براى مهار کردن شکم و حرارت دادن بیشتر به آن، به کار مى‌‏روند، یا از سویقِ خرنوب و سنجد، براى مهار کردن طبع، استفاده مى‌‏شود» (دانش‌نامه احادیث پزشکی، ج ۲، ص ۳۷۴، پانوشت).

سویق کودک چیست؟

سویق یک ماده غذایی خوشمزه و ساده است که به دلیل طبع گرم آن سرشار از خواص مفید برای همه سنین علی الخصوص کودکان می باشد. سویق یا پست حاصل ترکیب آرد و سبوس تفت داده شده انواع دانه هاست. دانه ی غلات، حبوبات و هسته میوه ها. مثل سویق گندم، جو، برنج، عدس، سنجد، سیب و … که در این مطلب به طرز تهیه مهم ترین آن ها و خواص آن خواهیم پرداخت.

فواید و خواص سویق کودک

در مورد سویق ها بیشتر خاصیت دارویی آن مورد نظر بوده تا غذایی آن ها. غیر از سویق گندم و جو که خاصیت غذایی نیز دارند، بقیه انواع سویق را نباید بصورت وعده غذایی درآورد.

یکی از نکات حائز اهمیت در مورد سویق ها این است که با وجود ارزان و بودن و سهولت تهیه آن دارای خواص شگفت انگیز در درمان بیماری هاست.

در طب سنتی مصرف سویق در دوران بارداری در بین مادرانی که دچار فقر آهن هستند بسیار توصیه شده است و کمبود فولیک اسید بدن مادر را جبران خواهد کرد. مصرف سویق کودک برای کودکان در حال رشد باعث حفظ سلامتی و تقویت بدن آن ها می شود. همچنین ترکیب مقداری از آن با شیر جایگزین بسیار مناسبی برای شیر خشک و سرلاک است و ارزش غذایی بالاتری نسبت به آن ها دارد. اما فراموش نکنید که نباید به اندازه سرلاک استفاده شود، میزان استفاده از آن در کودکان نصف قاشق غذاخوری همراه با شیر توصیه شده است. از دیگر خواص مهم سویق استخوان سازی کودک است که بدین منظور توصیه به ترکیب سویق گندم و جو شده است که برای این امر بسیار مفید می باشد. این ترکیب در کودکانی که وزن کمتری دارند باعث چاقی و رویش گوشت در بدن آن ها می شود. همچنین اگر مادران در سه ماهه پایانی بارداری نسبت به استفاده از آن اقدام کنند باعث وزن گیری و تراکم استخوان جنین و جلوگیری از معلولیت کودک به علت فقر آهن مادر می شود. اما باید توجه داشت که مصرف آن کنترل شده باشد، زیرا مصرف بیش از حد آن باعث اضافه وزن بیش از حد مادر و جنین می گردد.